In gewone taal, zodat u het begrijpt voordat u kiest. Wat een warmtepomp doet, wat de getallen betekenen, welke bronnen er zijn, en wanneer een duurdere machine zich terugbetaalt. Comfort, zekerheid en stilte zijn echter niet direct in geld uit te drukken.
Een cv-ketel maakt warmte door gas te verbranden. Een warmtepomp maakt geen warmte: hij verplaatst haar. Hij haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, en brengt die naar het water van uw verwarming en uw douche.
Een koelkast doet hetzelfde, alleen andersom. Die haalt warmte uit de binnenkant en geeft haar af aan de achterkant; daarom is het achter een koelkast warm. Een warmtepomp gebruikt uw tuin, of de lucht om uw huis, als de binnenkant van de koelkast.
Dat werkt ook als het buiten koud is. Lucht van nul graden bevat nog volop warmte; pas bij min 273 graden is er niets meer te halen. Het is alleen warmte op een lage temperatuur, te koud om een huis mee te verwarmen. De warmtepomp brengt haar op een bruikbare temperatuur. Wel heeft elke lucht-water machine een ondergrens: Heliotherm lucht-water machines blijven verwarmen tot 20 graden onder nul, wel met een lager rendement en minder vermogen.
De kringloop in vier stappen
Opnemen. In de warmtepomp stroomt een koudemiddel: een vloeistof die al bij een zeer lage temperatuur kookt. In de verdamper komt het in contact met de bron. Het koudemiddel kookt, wordt gasvormig, en neemt daarbij warmte op.
Samenpersen. De compressor perst het gas samen. Daardoor wordt het gas heet, net zoals bij het oppompen van een fietsband.
Afgeven. In de condensor geeft het hete gas zijn warmte af aan het water van uw verwarming. Het koudemiddel koelt daarbij af en condenseert: het wordt weer vloeibaar.
Expansie. Het expansieventiel laat het vloeibare koudemiddel door. De druk gaat omlaag, het koudemiddel wil verdampen en neemt daarvoor energie op in de verdamper. De kring begint opnieuw.
Waar de stroom voor nodig is
De warmte uit de bron is gratis, de stroom niet. Die gaat vooral naar de compressor, en verder naar de ventilator (bij lucht) of de bronpomp (bij bodem en grondwater), de pomp van uw verwarming en de regeling. Ook die stroom wordt uiteindelijk warmte en komt mee het huis in.
De kringloop live in de Heliotherm-app: een lucht-water machine in bedrijf, met verdamper, compressor, condensor en expansieventiel. Bekijk het scherm groot
Hoe zuinig: COP, SCOP en wat wij meten
Hoe zuinig een warmtepomp is, vangt u in één getal: hoeveel warmte er uitkomt per kilowattuur stroom die erin gaat.
COP: het rendement op één moment
COP staat voor coefficient of performance. Een COP van 5 betekent: 1 kWh stroom levert 5 kWh warmte. Van die 5 kWh komen er 4 uit de bron en 1 uit de stroom zelf. Een elektrische kachel of een infraroodpaneel haalt 1: wat erin gaat, komt eruit. Ter vergelijking met gas: 1 m³ gas levert ongeveer 9 kWh warmte.
Het temperatuurverschil bepaalt alles
De COP is geen vast getal. Hoe groter het verschil tussen de temperatuur van de bron en de temperatuur van het water dat uw huis nodig heeft, hoe harder de compressor moet werken. Daarom:
een warme bron is beter dan een koude: de bodem en het grondwater zijn in de winter warmer dan de buitenlucht;
lauw verwarmingswater is beter dan heet: vloerverwarming werkt met lauw water, oude radiatoren vragen op koude dagen veel warmer water;
de koudste dag is de zwaarste: dan is de lucht het koudst en vraagt het huis het meest.
SCOP: het rendement over een stookseizoen
Omdat de COP van een lucht-water warmtepomp met het weer meebeweegt, is er een seizoensgemiddelde: de SCOP. Fabrikanten bepalen die in een laboratorium, volgens de Europese norm EN 14825. De machine wordt gemeten bij een reeks buitentemperaturen, en elke temperatuur telt mee naar hoe vaak die in een gemiddeld klimaat voorkomt. Volgens RVO ligt de SCOP van warmtepompen meestal tussen 3 en 5.
De SCOP is goed om machines te vergelijken, met één voorbehoud: kijk bij welke watertemperatuur hij geldt. Een SCOP bij 35 graden (vloerverwarming) ligt altijd hoger dan een SCOP bij 55 graden (radiatoren) van dezelfde machine.
Wat u in de praktijk haalt
Wat u op de energierekening terugziet, is het jaarrendement in uw eigen huis: alle warmte die de machine in een jaar levert, gedeeld door alle stroom die hij verbruikt. Ontdooien, warm water en de pompen zitten erin. Vakmensen noemen dat de SPF (seasonal performance factor). Dit is het getal dat wij bij onze klanten op afstand uitlezen; op deze site noemen we het "gemeten SCOP".
Voorbeeld. Huis L, nieuwbouw van 300 m² met een 12 kW lucht-water monobloc: 51.869 kWh warmte uit 10.844 kWh stroom, van september 2020 tot januari 2024. Dat is een gemeten SCOP (SPF) van 4,78.
Het praktijkgetal ligt vaak lager dan het laboratoriumgetal, en dat ligt niet alleen aan de machine. Het Duitse Fraunhofer-instituut voor zonne-energiesystemen (ISE) mat vier jaar lang 77 warmtepompen in bestaande woningen. Lucht-water haalde gemiddeld 3,4 (de laagste 2,6, de hoogste 4,9), bodem gemiddeld 4,3 (3,6 tot 5,4). Veel machines bleken te groot gekozen voor het huis, en sommige schakelden heel vaak aan en uit. Ontwerp en afstelling tellen dus even zwaar als de machine zelf. Dat bodemsystemen hoger uitkomen, komt doordat de brontemperatuur minder schommelt: ze zijn sneller op temperatuur en hoeven niet te compenseren voor de buitentemperatuur en de luchtvochtigheid.
Stip = gemiddelde, lijn = laagste tot hoogste. Bron: Fraunhofer ISE, persbericht #30/2025; Heliotherm: meting Deltherma.
Waar de warmte vandaan komt
De bron is de grootste keuze. Hij bepaalt hoe zuinig de warmtepomp is, hoeveel ruimte u kwijt bent, of u kunt koelen, en wat het kost.
Buitenlucht (lucht-water)
Hoe het werkt
Een ventilator blaast buitenlucht langs de verdamper. Bij een monobloc staat de hele machine buiten; bij een split staat de warmtepomp binnen en alleen de verdamper buiten.
De bron in de winter
Wisselt met het weer, van rond nul tot onder min tien.
Waar het past
Vrijwel overal. Een split ook bij een stadstuin, balkon of dakterras.
Plus
Geen boring, geen graafwerk, geen melding. De laagste investering: ongeveer een derde lager dan een bron in de grond.
Min
10 tot 20 procent minder zuinig dan een bron in de grond. Er staat buiten iets dat u kunt horen. Bij vochtig weer rond het vriespunt moet de verdamper af en toe ontdooien. Een Heliotherm doet dat met heet gas, in ongeveer 2 tot 3 minuten.
Door buizen in de grond stroomt brijn, een mengsel van water en antivries, dat warmte uit de bodem opneemt. Verticaal in een boring, vaak 50 tot 200 meter diep. Of horizontaal, in lussen op 1 tot 2 meter diepte. Of als ringlus om het huis.
De bron in de winter
Stabiel. Diep in de bodem is het het hele jaar zo'n 12 graden; de brijn komt in de winter rond 5 graden terug bij de machine.
Waar het past
Verticaal: waar een oprit of een klein grasveld is. Horizontaal: bij veel tuin, voor een 12 kW machine zo'n 25 bij 50 meter.
Plus
Zuiniger dan lucht. Als de machine binnen staat, is er buiten niets te horen of te zien. In de zomer koelt u passief: alleen de pompen draaien, de compressor staat uit. Dat kost bijna geen stroom.
Min
Forse investering. Een boring meldt u bij de gemeente, en tuin of oprit gaat open.
Een put pompt grondwater op, de warmtepomp haalt er warmte uit, en een tweede put brengt het water terug in de grond.
De bron in de winter
Het hele jaar ongeveer 10 tot 12 graden.
Waar het past
Bestaande bronnen en grote gebouwen.
Plus
De warmste bron, dus het hoogste rendement van de machine. Op grondwater haalt een Heliotherm volgens de fabrikant een SCOP boven 8 (testrapport Heliotherm 2025).
Min
De bronpomp verbruikt zelf stroom. Voor een open bron is een vergunning van de provincie nodig, met jaarlijkse controle. Voor één woning is dat te duur; nieuwe open bronnen leggen wij bij woningen niet meer aan.
PVT-panelen wekken stroom op en leveren tegelijk warmte aan de warmtepomp. Ze vragen een dak zonder bestaande zonnepanelen en een goed geïsoleerd huis. Een deel van de Multisource-machines kan op PVT werken; welke dat zijn, staat bij de machines. Of het bij uw huis past, hangt af van het dak en de isolatie. Dat bekijken we bij de opname.
Er zijn ook andere soorten warmtepompen. Zodat u ze kunt plaatsen:
Hybride
Een kleinere warmtepomp naast de cv-ketel; op koude dagen springt de ketel bij. Goedkoper, maar u blijft gas gebruiken. Een Heliotherm werkt zonder ketel en zonder elektrisch element ernaast.
Lucht-lucht (airco)
Verwarmt de lucht in een kamer, niet het water van uw verwarming. Snel, maar als hoofdverwarming niet of minder geschikt.
Ventilatiewarmtepomp en warmtepompboiler
Halen warmte uit de afgezogen binnenlucht, voor een deel van de verwarming of alleen voor warm water. Meestal naast een cv-ketel.
Wanneer een Heliotherm zich terugbetaalt, en wanneer niet
Een Heliotherm is duurder dan een eenvoudige warmtepomp. Of dat verstandig is, hangt vooral af van hoeveel warmte uw huis vraagt. Het rendement werkt als een percentage: hoe meer warmte, hoe meer een verschil in rendement oplevert.
Voor een goed geïsoleerd, nieuw huis met vloerverwarming is een eenvoudige warmtepomp vaak de verstandige keuze. Het verschil in stroom is dan klein, en daarmee verdient u de meerprijs niet terug. Dat zeggen wij er gewoon bij.
Rekenvoorbeeld: wat 1 punt rendement scheelt
Kleiner, nieuw huis
Groot of oud huis
Gasverbruik nu
1.000 m³
3.000 m³
Warmte per jaar
9.000 kWh
27.000 kWh
Stroom bij jaarrendement 3,5
2.571 kWh
7.714 kWh
Stroom bij jaarrendement 4,5
2.000 kWh
6.000 kWh
Verschil per jaar
571 kWh, ongeveer € 170
1.714 kWh, ongeveer € 510
Verschil over 15 jaar
ongeveer € 2.600
ongeveer € 7.700
Gerekend met 9 kWh warmte per m³ gas en € 0,30 per kWh, over 15 jaar, zonder prijsstijging en zonder rente. Beide rendementen liggen binnen wat het Fraunhofer-instituut in bestaande woningen mat bij lucht-water (2,6 tot 4,9).
Wat dit wel en niet zegt. Het voorbeeld laat zien dat een beter rendement vooral loont als uw huis veel warmte vraagt. Het zegt niet welk rendement een bepaalde machine in uw huis haalt: dat hangt af van de bron, uw verwarming, het ontwerp en de afstelling. Bij de vijf lucht-water installaties die wij zelf uitlezen, meten wij gemiddeld 4,9; dat is ons eigen getal, geen onafhankelijk onderzoek. Daarom laten wij bij de opname de meetgegevens van vergelijkbare huizen zien, en mag u er een gaan bekijken.
Hoe meer warmte uw huis vraagt, hoe meer een beter rendement oplevert.
Waar het verschil vandaan komt
Het ontwerp. Wij kiezen het vermogen op basis van een opname, niet alleen op de grootte van het huis. Een te grote machine slaat vaak aan en uit, en dat gaat ten koste van het rendement.
Meeregelen in plaats van aan en uit. Bij een Heliotherm regelen compressor, ventilator, bronpomp en verwarmingspomp alle vier hun toerental mee met de vraag. De compressor draait het grootste deel van de tijd op deellast, en daar is hij het zuinigst.
Een grote verdamper. Bij lucht-water moet de verdamper af en toe ontdooien; hoe groter het oppervlak, hoe korter dat duurt. Huis L ontdooide 221 uur in zo'n 480 koude dagen: nog geen half uur per etmaal. Ook dat telt mee in het jaarrendement.
Stilte. Heliotherm 12 kW split met fluisterstille buitenunit: 18 dB(A) op 3 meter vanaf het midden van de unit. Heliotherm lucht-water monobloc: minder dan 31 dB(A) op 3 meter vanaf het midden van de unit. Een stille huiskamer is al 26 dB(A).
Levensduur. Een compressor kan 50.000 tot 60.000 uur mee; bij normaal gebruik is dat 25 tot 30 jaar. De behuizing van het buitendeel is van aluminium, zonder kunststof of schroefjes die verweren of verroesten.
Bewaking op afstand. Nieuwe Heliotherm-installaties worden de eerste twee jaar zonder kosten gemonitord. Daarna kiest u een pakket. Negen van de tien storingen lossen wij op afstand op.
Wij zien een mogelijke storing voordat u het zelf merkt
Met de RemoteControl van Heliotherm is uw machine verbonden met de server in Oostenrijk. Wij en uw installateur krijgen een melding wanneer iets niet juist is. Dan loggen wij in op uw systeem, kijken het na en houden u op de hoogte van de stappen die nodig zijn. Meestal grijpen we in voordat u iets merkt.
Waarom een duurdere Heliotherm uiteindelijk goedkoper is dan een eenvoudige hybride installatie
In het rapport Installatiemonitor 3.0, "De warmtepomp in de gebouwde omgeving", halen hybride installaties een lagere SCOP dan all-electric systemen: gemiddeld 3,4 voor ruimteverwarming, tegen circa 3,5. En dat terwijl de warmtepomp in een hybride installatie bij temperaturen ruim boven het vriespunt het stokje al doorgeeft aan de gasketel. Vraag ons gerust om een kopie van het rapport.
Een verklaring kan zijn dat hybride systemen juist worden toegepast in woningen die een hogere temperatuur vragen. Een Heliotherm kan hoge temperaturen maken, tot wel 70 graden, maar doet dat liever niet. Vaak is de woning na een paar relatief eenvoudige ingrepen ook met een veel lagere aanvoertemperatuur warm te krijgen.
De hybride installaties die wij in de loop der jaren plaatsten, waren vaak een tussenoplossing. Of de gasketel bleef, omdat er op zolder geen plek was voor een tapwatervat dicht bij de douche.
Bron: Installatiemonitor 3.0, "De warmtepomp in de gebouwde omgeving" (gemiddelde SCOP ruimteverwarming: hybride 3,4, all-electric circa 3,5); Deltherma.
Duurzaam is ook: langer meegaan
Wat langer meegaat, hoeft minder vaak vervangen te worden: minder materiaal, minder koudemiddel, minder installatiewerk. En zeven van de negen Heliotherm-machines draaien op propaan (R290), een natuurlijk koudemiddel.
Met uw eigen gasverbruik en prijzen ziet u in de rekenmodule wat het scheelt. Voor een berekening op maat komen wij kijken, vrijblijvend.
Begrippen
Aanvoertemperatuur
De temperatuur van het water dat naar uw vloerverwarming of radiatoren gaat. Hoe lager, hoe zuiniger de warmtepomp.
Actief koelen
Koelen met de compressor, zoals een koelkast.
Brijn
Een mengsel van water en antivries dat door de bodemlussen stroomt.
COP
Warmte gedeeld door stroom, op één moment en bij één temperatuur.
Jaarrendement (SPF)
Warmte gedeeld door stroom over een heel jaar, gemeten in een echt huis.
kW en kWh
kW is vermogen (hoe hard), kWh is energie (hoeveel). Een 10 kW warmtepomp die een uur vol draait, levert 10 kWh warmte.
Koudemiddel
De vloeistof die in de warmtepomp rondgaat, verdampt en weer vloeibaar wordt.
Moduleren
Het toerental aanpassen aan de vraag, in plaats van aan en uit schakelen.
Monobloc
De hele warmtepomp in één kast, buiten.
Ontdooien
Bij lucht-water smelt de machine af en toe het ijs van de verdamper.
Passief koelen
Koelen met de koele bodem; alleen de pompen draaien, de compressor staat uit.
SCOP
Warmte gedeeld door stroom als seizoensgemiddelde, in het laboratorium bepaald volgens EN 14825.
Split
De warmtepomp binnen, alleen de verdamper buiten.
Bronnen: RVO, warmtepomp (SCOP 3 tot 5); Consumentenbond, hoe wij warmtepompen testen (EN 14825); Milieu Centraal, volledige warmtepomp en welke warmtepompen zijn er (bodem 12 graden, typen); IPLO, vergunning open bodemenergiesystemen (2025); Fraunhofer ISE, persbericht 30/2025 (veldtest 77 warmtepompen); meetgegevens: uitgelezen op afstand door Deltherma, januari en april 2024.
